IV · Cowork AI · Bölüm 13
Araçlar ve topraklama
Cowork'ün hangi araçları çağırdığı, ek dosyaların içini nasıl okuduğu, neyi kanıt saydığı ve uydurmasını engelleyen katmanlar.
Bir dil modelinin en tehlikeli davranışı, bilmediği bir şeyi ikna edici biçimde anlatmasıdır. Cowork'ün mimarisinin büyük kısmı bunu engellemek üzerine kuruludur ve bunun adı topraklama: her iddianın sistemdeki bir kayda ya da bir dosyaya dayanması.
Araçlar
Cowork sorulara doğrudan cevap vermez; önce araç çağırır. Başlıca aile:
| Aile | Ne yapar |
|---|---|
| Arama | Kayıt arar, filtreler, sayar |
| Okuma | Bir kaydın alanlarını, chatter'ını, eklerini okur |
| Belge | PDF/Word/Excel/sunum içeriğini metne çevirip okur |
| Görsel | Görsel ve taranmış belgeleri okur (OCR / görüş) |
| Üretim | Word, sunum, HTML belge, tablo, diyagram üretir |
| Yazma | Kayıt oluşturur/günceller — onay kapısının arkasında |
Araçlar her zaman çağıran kullanıcının yetkisiyle koşar. Cowork'ün kendine ait bir yetkisi yoktur; sizin göremediğiniz bir kaydı size okuyamaz.
Sayfa Denetimi
Panelde bir düğme, açık olan kayda tek bir soru sorar: bu sayfada bir eksik, hata ya da sorun var mı? Cevap bir paragraf değil, işaretlenebilir bir bulgu listesidir; hangi düzeltmenin yazılacağına siz karar verirsiniz.
Denetim iki geçişten oluşur ve ayrımı ne pahalı olduğu değil, neyin neye uygun olduğu belirler:
| Geçiş | Ne bakar | Maliyet |
|---|---|---|
| Aritmetik | Boş zorunlu alan, bozuk e-posta, uluslararası biçimde olmayan telefon, sağlaması tutmayan VKN/TCKN, mod-97'den geçmeyen IBAN, https:// olmayan adres, başlangıçtan önce biten tarih, unutulmuş "deneme/test" değeri, baştan sona büyük harf | Yok |
| Yapay zekâ | Aritmetiğin karar veremeyeceği ticari, yönetsel ve teknik okuma | Tek çağrı |
Büyük harf düzeltmesi Türkçeye göre yapılır: İSTANBUL SANAYİ, "Istanbul Sanayi" hâline gelmez.
Yazma sıradan yoldan, sizin yetkinizle geçer ve sohbetin geri alma defterine düşer. Her bulgunun kendi kayıt noktası vardır: reddedilen tek bir değer, aynı tıklamada onaylanmış düzeltmeleri geri almaz.
Sonuç kaydın kendi değişiklik tarihine göre saklanır; değişmemiş bir kaydı yeniden açmak hiçbir maliyet doğurmaz. Aynı denetim sohbette "bu sayfayı denetle" diyerek de istenebilir; orada salt okunur çalışır.
Ek dosyaların içi
Standart çekirdek yalnız düz metin eklerin içinde arama yapar; PDF ve ofis dosyaları içerik aramasına görünmez. Cowork bunu değiştirir: PDF, Word, Excel, sunum ve açık ofis biçimleri metne çevrilip indekslenir. Daha önce indekslenmemiş bir belge sorulduğunda ise anında indekslenir.
Söz vermek yetmez
Bir modelin "şimdi bunu güncelliyorum" demesi, güncellemediği anlamına gelebilir. Cowork'te bir söz ancak bir araç çağrısıyla tutulmuş sayılır: metinde verilen ama karşılığında hiçbir eylem bulunmayan taahhütler yakalanır ve kullanıcıya bildirilir.

Aynı mantık boş başarı bildirimleri için de geçerlidir: içeriği olmayan bir "tamamlandı" cevabı, tamamlanmış sayılmaz.
Yazma turları ve geri alma
Cowork kayıt değiştirebilir, ama bu ayrı bir sınıftır:

- Yazma niyeti taşıyan turlar daha yetkin bir kademeye yönlendirilir.
- Kritik işlemler onay ister.
- Yapılan her değişiklik yakalanır ve farkı saklanır; bir Cowork düzenlemesi geri alınabilir.
Kaynak kapısı
Cowork'ün dışarıya çıkması (bir adresten içerik indirmesi) tek bir kapıdan geçer. O kapı hangi adreslere gidilebileceğini denetler, sertifika doğrulamasını atlamaya izin vermez ve boyut/süre sınırlarını uygular. Böylece asistan kandırılarak şirketin iç ağındaki bir adrese yönlendirilemez.
Kurumsal hafıza
Cowork tekrar eden bilgileri hatırlayabilir: şirketin kısaltmaları, ürün adlandırma kuralları, sık sorulan soruların cevapları. Hafızaya yazılan her iddia gözden geçirilebilir ve reddedilebilir — yanlış bir "gerçek" hafızaya girerse her cevabı zehirler.
Plan tek onaydır
Birden çok adımlı bir iş (izin yaz, sonra onayla, sonra ekibe haber ver) tek bir plan kartı olarak gelir ve tek onayla yürür. Bir adım, önceki adımın oluşturduğu kaydı kullanır: sistem henüz oluşmamış bir kaydı tahmin etmez; dolduramadığı bir referansı olan adımı gerekçesiyle atlar, asla tahminle koşmaz.
İzin, tek onaylı adımda. "Ali ve Ayşe'ye önümüzdeki hafta yıllık izin yaz" tek kartta yürür: tür konuşmadan çıkarılır ("yıllık" → Ücretli İzin), günleri çalışma takviminden sayar (Pazartesi-Cuma = 5), eksik tahsis tüm yıl için tamamlanır ve onay kullanıcının kendi yetkisiyle yapılır. Hepsi ya da hiçbiri; ret, kişiyi ve karar verilmesi gerekeni adıyla söyler. Kart "Sizin adınıza ONAYLANACAK" der ve tıklamada ikinci kez sorar; sesle iki "evet" çift onaydır.
Erişim doktoru. Bir yetki hatası artık sistemin söylediğini korur: hangi kayıtlar, hangi grup bu yetkiyi verir, kim verebilir — Türkçe. Bir kayıt kuralı reddinde ne yapılabileceği söylenir.
İş rehberleri. Sık işler (yapılacak, aktivite, not/mesaj/e-posta, izin, fırsat, teklif, satınalma, üretim, transfer, fatura, puantaj, kural hatırlama) için bilgi tabanı tek doğru aracı adıyla verir — hızlı kademenin kısaltılmış kopyasında bile yer alacak biçimde.
Cowork Sağlığı
Günde bir satır: tur sayısı, cevap süresi, adım sınırına takılan turlar, başarısız eylemler, olumsuz sinyaller, ses klipleri ve maliyet. "Asistan yavaşladı mı" sorusu bir ekranla cevaplanır.
Öğrenme döngüsü
Kullanıcı geri bildirimleri (beğendim / yanlış) ölçüme dönüşür. Hangi soru türünde hangi kademenin ne kadar başarılı olduğu takip edilir ve yarıştırmalara girdi olur. Sistem kendi kendini övmez; puanı, ürettiği cevapların değerlendirilmesinden alır.
Geri alınan bir eylem de olumsuz sinyaldir. Önerilen kurallar bir inceleyiciye (ayarlarda belirlenen kişiler, yoksa yöneticiler) haftalık hatırlatmayla gider — öğrenme kuyruğu bir insanın onayından geçmeden kural olmaz.